Cymunedau Cymraeg — WJEC-CBAC Vocationally-Related Qualification ESOL & Literacy Revision

    Cymunedau Cymraeg examines the characteristics and dynamics of Welsh-speaking communities, focusing on their linguistic, cultural, and demographic features

    Topic Synopsis

    Cymunedau Cymraeg examines the characteristics and dynamics of Welsh-speaking communities, focusing on their linguistic, cultural, and demographic features. Learners analyse how language patterns have evolved over time due to factors such as migration, education policy, and media influence, and evaluate the implications for community sustainability. This subtopic develops critical understanding of language maintenance and shift within specific social and geographical contexts.

    Key Concepts & Core Principles

    Exam Tips & Revision Strategies

    Common Misconceptions & Mistakes to Avoid

    Examiner Marking Points

    Cymunedau Cymraeg

    WJEC-CBAC
    vocational

    Cymunedau Cymraeg examines the characteristics and dynamics of Welsh-speaking communities, focusing on their linguistic, cultural, and demographic features. Learners analyse how language patterns have evolved over time due to factors such as migration, education policy, and media influence, and evaluate the implications for community sustainability. This subtopic develops critical understanding of language maintenance and shift within specific social and geographical contexts.

    2
    Learning Outcomes
    3
    Assessment Guidance
    3
    Key Skills
    2
    Key Terms
    3
    Assessment Criteria

    Assessment criteria

    Y Gymraeg mewn Cymdeithas

    Topic Overview

    Mae 'Y Gymraeg mewn Cymdeithas' yn archwilio rôl, statws a defnydd yr iaith Gymraeg yng Nghymru heddiw. Mae'n edrych ar sut mae'r Gymraeg yn gweithredu mewn gwahanol feysydd cymdeithasol, megis addysg, cyfryngau, llywodraeth a bywyd bob dydd. Mae'r pwnc hwn yn hanfodol i ddeall heriau a chyfleoedd yr iaith mewn cymdeithas ddwyieithog, gan gynnwys polisïau iaith, agweddau siaradwyr, a'r frwydr i gynnal a hybu'r Gymraeg mewn byd cynyddol fyd-eang.

    Mae'r pwnc yn rhan o gwrs ESOL & Literacy Lefel A, gan gysylltu ag agweddau cymdeithasegol, gwleidyddol a diwylliannol. Bydd myfyrwyr yn dadansoddi data, astudiaethau achos a damcaniaethau i werthuso effeithiolrwydd polisïau iaith a strategaethau hybu. Mae deall y pwnc hwn yn galluogi myfyrwyr i gyfrannu'n feirniadol at drafodaethau am ddyfodol y Gymraeg a hunaniaeth Gymreig.

    Mae'r pwnc yn adeiladu ar wybodaeth flaenorol am hanes yr iaith a'i sefyllfa gyfreithiol, gan ganolbwyntio ar ddadansoddiad cyfoes. Mae'n bwysig i fyfyrwyr allu cymhwyso damcaniaethau fel 'cymdeithaseg iaith' a 'chynllunio iaith' i enghreifftiau go iawn, megis y Gymraeg mewn addysg, gwasanaethau cyhoeddus a'r cyfryngau.

    Key Concepts

    Core ideas you must understand for this topic

    • →Cynllunio iaith: Y broses o ddylanwadu ar ddefnydd a statws iaith trwy bolisïau a strategaethau, e.e. Deddf yr Iaith Gymraeg 1993 a Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.
    • →Dwyieithrwydd: Y gallu i ddefnyddio dwy iaith, a sut mae hyn yn cael ei reoli mewn cymdeithas, gan gynnwys addysg ddwyieithog a gwasanaethau cyhoeddus.
    • →Agweddau iaith: Sut mae siaradwyr a di-siaradwyr yn teimlo am y Gymraeg, a sut mae hyn yn effeithio ar ei defnydd a'i hybu.
    • →Cymunedau iaith: Grwpiau o siaradwyr sy'n defnyddio'r Gymraeg yn rheolaidd, a sut mae'r cymunedau hyn yn newid oherwydd mudo a datblygiadau economaidd.
    • →Polisi iaith: Mesurau cyfreithiol a gweinyddol i hybu a diogelu'r Gymraeg, gan gynnwys Comisiynydd y Gymraeg a safonau iaith.

    Learning Objectives

    What you need to know and understand

    • Disgrifio nodweddion cymunedau Cymraeg
    • Esbonio newidiadau mewn patrymau iaith

    Assessment Criteria

    Key criteria assessors look for in your portfolio

    • Award credit for accurately identifying and describing key features of Welsh-speaking communities, such as geographical concentration in y Fro Gymraeg, age profiles of speakers, and institutional support networks.
    • Award credit for demonstrating understanding of language pattern changes by referencing specific historical and contemporary data (e.g., census statistics, migration trends) and linking these to socio-economic factors.
    • Award credit for using appropriate terminology (e.g., language shift, diglossia, community vitality) and for providing clear, structured explanations that distinguish between correlation and causation.

    Assessment Guidance

    Guidance for achieving higher grades

    • 💡Support arguments with specific, up-to-date examples and evidence, such as recent census data, case studies of specific communities (e.g., Caernarfon, Aberystwyth), or named language initiatives.
    • 💡Structure responses to clearly separate description of community features from explanation of language pattern changes, using subheadings or distinct paragraphs to demonstrate organised thinking.
    • 💡Avoid simply listing factors; instead, analyse interconnections between them (e.g., how education policies affect intergenerational transmission and community vitality).
    • 💡Defnyddiwch enghreifftiau penodol o ddeddfwriaeth, polisïau ac astudiaethau achos i gefnogi eich dadleuon. Er enghraifft, cyfeiriwch at Ddeddf yr Iaith Gymraeg 1993, Mesur y Gymraeg 2011, a strategaethau fel 'Cymraeg 2050'.
    • 💡Dadansoddwch ddata a thueddiadau, megis canlyniadau Cyfrifiad 2021, i ddangos newidiadau yn nifer y siaradwyr a dosbarthiad daearyddol. Bydd hyn yn cryfhau eich atebion.
    • 💡Cysylltwch y pwnc ag agweddau ehangach, megis hunaniaeth, diwylliant a grym. Dangoswch ddealltwriaeth o sut mae iaith yn gysylltiedig â phŵer a statws cymdeithasol.

    Common Mistakes

    Common errors to avoid in your coursework

    • Confusing correlation with causation when explaining language change, for example assuming that in-migration alone directly causes language decline without considering wider policy or social pressures.
    • Overgeneralising the characteristics of one Welsh-speaking community to all such communities, ignoring internal diversity such as urban vs. rural dynamics or differing age structures.
    • Describing features of Welsh-speaking communities without linking them to patterns of language use or change, resulting in superficial analysis.
    • Camddeall bod y Gymraeg yn iaith farw neu'n diflannu. Er gwaethaf heriau, mae'r Gymraeg yn cael ei defnyddio'n eang mewn addysg, cyfryngau a bywyd cyhoeddus, gyda thwf mewn addysg Gymraeg a darpariaeth ddwyieithog.
    • Tybio bod pob siaradwr Cymraeg yn byw yng ngogledd a gorllewin Cymru. Mae cymunedau Cymraeg hefyd yn bodoli yn y de a'r dwyrain, ac mae mudo wedi creu cymunedau newydd mewn ardaloedd trefol fel Caerdydd.
    • Cymryd yn ganiataol bod polisïau iaith yn llwyddiannus bob amser. Mae angen gwerthuso effeithiolrwydd polisïau, gan ystyried ffactorau fel agweddau, adnoddau a gweithrediad.

    Frequently Asked Questions

    Common questions students ask about this topic

    Before You Start

    Prior knowledge that will help with this topic

    • •Hanes yr iaith Gymraeg: Deall dirywiad a chynnydd yr iaith dros y canrifoedd, gan gynnwys Deddfau Uno 1536-1542 a'r Diwygiad Methodistaidd.
    • •Cymdeithaseg iaith: Gwybodaeth sylfaenol am ddamcaniaethau cymdeithasegol, megis amlieithrwydd, newid iaith a marwolaeth iaith.
    • •Polisi iaith: Ymwybyddiaeth o ddeddfwriaeth allweddol, megis Deddf yr Iaith Gymraeg 1993 a Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.

    Key Terminology

    Essential terms to know

    • Cymunedau gwledig
    • Cymunedau trefol

    Ready to learn?

    AI-powered learning tailored to this unit

    Related Topics in WJEC-CBAC vocational ESOL & Literacy

    Entry Level English 1

    View Topic

    Entry Level English 2

    View Topic

    Entry Level English 3

    View Topic

    Cyfathrebu bob dydd

    View Topic