Beth yw prif heriau'r Gymraeg mewn cymdeithas heddiw?

Mae prif heriau'n cynnwys dirywiad siaradwyr traddodiadol mewn ardaloedd gwledig, effaith mudo ar gymunedau iaith, a diffyg siaradwyr ifanc mewn rhai ardaloedd. Hefyd, mae pwysau Saesneg yn y cyfryngau a bywyd bob dydd yn her. Fodd bynnag, mae twf addysg Gymraeg a pholisïau fel Cymraeg 2050 yn cynnig cyfleoedd.

Sut mae polisi Cymraeg 2050 yn ceisio cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg?

Mae Cymraeg 2050 yn gosod targed o filiwn o siaradwyr erbyn 2050, gan ganolbwyntio ar drosglwyddiad rhwng cenedlaethau, addysg, a defnydd iaith yn y gweithle a'r gymuned. Mae'n cynnwys mesurau fel cynyddu darpariaeth addysg Gymraeg, cefnogi teuluoedd i ddefnyddio'r Gymraeg gartref, a hybu defnydd iaith mewn bywyd cyhoeddus.

Beth yw'r gwahaniaeth rhwng siaradwr Cymraeg rhugl a siaradwr Cymraeg ail iaith?

Mae siaradwr rhugl yn gallu defnyddio'r Gymraeg yn hyderus mewn amrywiaeth o gyd-destunau, tra bod siaradwr ail iaith yn aml yn dysgu'r iaith yn ddiweddarach mewn bywyd ac efallai'n llai rhugl. Fodd bynnag, mae'r ffin yn aml yn aneglur, ac mae llawer o siaradwyr ail iaith yn cyrraedd lefel uchel o hyfedredd.

Sut mae'r Cyfrifiad yn mesur nifer y siaradwyr Cymraeg?

Mae Cyfrifiad y Deyrnas Unedig yn gofyn cwestiwn am allu iaith Gymraeg, gydag opsiynau fel 'yn gallu siarad Cymraeg' neu 'yn gallu deall, siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg'. Mae'r data'n cael ei ddadansoddi yn ôl oedran, ardal, a ffactorau eraill. Fodd bynnag, mae beirniaid yn dadlau bod y cwestiwn yn rhy syml ac nad yw'n dal cymhlethdod defnydd iaith.

Pam mae'r Gymraeg yn bwysig i hunaniaeth Cymru?

Mae'r Gymraeg yn rhan ganolog o hunaniaeth ddiwylliannol a chenedlaethol Cymru, gan gysylltu pobl â'u hanes, traddodiadau a llenyddiaeth. Mae'n symbol o wahanrwydd Cymru o fewn y Deyrnas Unedig, ac mae ei defnydd yn aml yn cael ei weld fel mynegiant o falchder cenedlaethol. I lawer, mae'r iaith yn allweddol i deimlo perthyn i gymuned.

Sut mae addysg Gymraeg yn effeithio ar ddyfodol yr iaith?

Mae addysg Gymraeg yn hanfodol i gynyddu nifer y siaradwyr ifanc, gan fod plant sy'n cael addysg Gymraeg yn fwy tebygol o ddefnyddio'r iaith yn oedolion. Fodd bynnag, mae heriau'n cynnwys sicrhau digon o athrawon Cymraeg a chynnal defnydd iaith y tu allan i'r ysgol. Mae ysgolion cyfrwng Cymraeg wedi tyfu'n sylweddol, ond mae angen mwy o gefnogaeth i deuluoedd di-Gymraeg.

Polisi a chynllunio iaith

WJEC-CBAC

vocational

Mae'r is-bwnc hwn yn archwilio'r polisïau a'r strategaethau cynllunio iaith a ddefnyddir yng Nghymru i hyrwyddo a diogelu'r Gymraeg. Cynhwysir dadansoddiad o ddeddfwriaeth allweddol megis Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 a strategaeth Cymraeg 2050, ynghyd â gwerthuso effeithiolrwydd y mentrau hyn mewn meysydd megis addysg, gwasanaethau cyhoeddus a'r gymuned.

Learning Outcomes

Assessment Guidance

Key Skills

Key Terms

Assessment Criteria

Assessment criteria

Y Gymraeg mewn Cymdeithas

Topic Overview

Mae 'Y Gymraeg mewn Cymdeithas' yn archwilio rôl, statws a dyfodol yr iaith Gymraeg yng Nghymru heddiw. Mae'r pwnc hwn yn hanfodol i ddeall sut mae iaith yn gweithredu fel adnodd cymdeithasol, diwylliannol a gwleidyddol, ac yn edrych ar ffactorau fel polisi iaith, addysg, cyfryngau a mudo. Mae'n rhan o faes ehangach ESOL a Llythrennedd, gan gysylltu ieithyddiaeth gymdeithasol â materion byd go iawn.

Mae'r pwnc yn pwysleisio sut mae'r Gymraeg yn goroesi ac yn datblygu mewn cymdeithas ddeufonog, gan ganolbwyntio ar ddadansoddi data a thueddiadau. Byddwch yn astudio arolygon fel Cyfrifiad 2021, polisïau fel Cymraeg 2050, a rôl sefydliadau fel y Comisiynydd. Mae deall y cysyniadau hyn yn eich paratoi i drafod heriau fel dirywiad siaradwyr traddodiadol a thwf addysg Gymraeg.

Mae'r pwnc yn berthnasol i fywyd bob dydd yng Nghymru, o arwyddion dwyieithog i ddefnydd iaith ar y cyfryngau cymdeithasol. Trwy astudio 'Y Gymraeg mewn Cymdeithas', rydych yn datblygu sgiliau beirniadol i werthuso polisïau a rhagfynegi tueddiadau, sy'n hanfodol ar gyfer gyrfaoedd mewn addysg, polisi cyhoeddus, a chyfryngau.

Key Concepts

Core ideas you must understand for this topic

→Deufoliaeth (Bilingualism): Y gallu i ddefnyddio dwy iaith, a sut mae hyn yn effeithio ar hunaniaeth a chyfleoedd cymdeithasol.
→Cynllunio Iaith (Language Planning): Ymdrechion bwriadol i ddylanwadu ar ddefnydd a statws iaith, gan gynnwys polisïau fel Cymraeg 2050.
→Trosglwyddiad Rhyng-genhedlaethol (Intergenerational Transmission): Y broses o drosglwyddo iaith o rieni i blant, sy'n allweddol i oroesiad iaith.
→Cymunedau Iaith (Language Communities): Grwpiau lle mae'r Gymraeg yn cael ei defnyddio'n rheolaidd, a sut mae mudo a threfoli yn effeithio arnynt.
→Cymhwysedd Iaith (Language Competence): Y lefelau gwahanol o allu iaith, o siaradwyr rhugl i ddysgwyr, a sut mae hyn yn cael ei fesur.

Learning Objectives

What you need to know and understand

Esbonio polisïau iaith yng Nghymru
Gwerthuso effeithiolrwydd cynllunio iaith

Assessment Criteria

Key criteria assessors look for in your portfolio

Dyfernir credyd am egluro prif nodweddion polisïau iaith allweddol, megis Deddf yr Iaith Gymraeg 1993, Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011, a strategaeth Cymraeg 2050.
Disgwylir asesiad beirniadol o lwyddiant cynllunio iaith trwy gyfeirio at ddata ystadegol (e.e., Cyfrifiadau, Arolwg Defnydd Iaith), newidiadau mewn agweddau cymdeithasol, a gweithrediad ymarferol mewn sectorau penodol.
Rhaid i ymgeiswyr ddangos dealltwriaeth o sut mae polisïau wedi esblygu i ymateb i newidiadau demograffig a gwleidyddol, gan gynnwys datganoli a hawliau siaradwyr.

Assessment Guidance

Guidance for achieving higher grades

💡Strwythurwch eich traethawd i gynnwys pennod wrthbwyso (counter-argument) sy'n herio effeithiolrwydd cynllunio iaith, gan ddefnyddio tystiolaeth bendant.
💡Cyfeiriwch at enghreifftiau o fentrau penodol (e.e., rhaglenni trochi iaith, gofynion y Safonau Iaith) i ychwanegu manylder academaidd at eich gwerthusiad.
💡Cofiwch gysylltu polisïau presennol â'u cyd-destun hanesyddol (e.e., cwymp siaradwyr Cymraeg yn yr 20fed ganrif) i ddangos dealltwriaeth ddyfnach o'r angen am gynllunio iaith.
💡Wrth ateb cwestiynau ar ddata, dyfynnwch ffigurau penodol o'r Cyfrifiad neu arolygon eraill, a dangoswch eich bod yn deall tueddiadau dros amser, nid dim ond un flwyddyn.
💡Defnyddiwch enghreifftiau cyfoes, fel polisi Cymraeg 2050 neu ddadleuon am y Gymraeg mewn addysg, i ddangos eich bod yn ymwybodol o faterion cyfredol.
💡Cysylltwch eich atebion â chysyniadau ieithyddol cymdeithasol ehangach, fel pŵer iaith neu hunaniaeth, i gael marc uwch.

Common Mistakes

Common errors to avoid in your coursework

Camgymryd polisi iaith am strategaeth cyffredinol: mae myfyrwyr yn aml yn methu gwahaniaethu rhwng deddfwriaeth statudol a chynlluniau gweithredu.
Disgrifio polisïau heb ddarparu gwerthusiad beirniadol: mae'r lefel A yn gofyn am ddadansoddi cryfderau a gwendidau cynlluniau iaith, nid disgrifiad yn unig.
Defnyddio enghreifftiau hen ffasiwn neu anwybyddu datblygiadau diweddar, megis integreiddio technoleg ddigidol yn y strategaeth Cymraeg 2050.
Mae llawer o fyfyrwyr yn credu bod nifer y siaradwyr Cymraeg yn gostwng yn gyflym, ond mae'r data'n dangos bod y nifer wedi sefydlogi tua 500,000, gyda thwf mewn addysg Gymraeg.
Camddealltwriaeth arall yw bod y Gymraeg yn iaith 'farw' neu'n diflannu, ond mae'n iaith fyw gyda chymunedau iaith cryf, cyfryngau a llenyddiaeth fywiog.
Mae rhai yn meddwl bod deufoliaeth yn golygu rhuglder perffaith yn y ddwy iaith, ond mewn gwirionedd mae'n amrywio'n fawr, gyda llawer o siaradwyr yn defnyddio'r Gymraeg mewn cyd-destunau penodol.

Frequently Asked Questions

Common questions students ask about this topic

Before You Start

Prior knowledge that will help with this topic

•Dylai myfyrwyr ddeall cysyniadau sylfaenol ieithyddiaeth gymdeithasol, fel amrywio iaith a safoni.
•Mae'n ddefnyddiol cael gwybodaeth am hanes Cymru a'r Gymraeg, gan gynnwys Deddfau Uno a'r Adfywiad Cymraeg.
•Dylai myfyrwyr fod yn gyfarwydd â dulliau ymchwil, fel arolygon a chyfrifiadau, a sut i ddadansoddi data.

Key Terminology

Essential terms to know

Deddfwriaeth
Strategaethau hybu

Ready to learn?

AI-powered learning tailored to this unit

Polisi a chynllunio iaith

Assessment criteria

Topic Overview

Key Concepts

Learning Objectives

Assessment Criteria

Assessment Guidance

Common Mistakes

Frequently Asked Questions

Before You Start

Key Terminology

Ready to learn?

Related Topics in WJEC-CBAC vocational ESOL & Literacy

Entry Level English 1

Entry Level English 2

Entry Level English 3

Cyfathrebu bob dydd

Topic Synopsis

Key Concepts & Core Principles

Exam Tips & Revision Strategies

Common Misconceptions & Mistakes to Avoid

Examiner Marking Points

Polisi a chynllunio iaith

Assessment criteria

Topic Overview

Key Concepts

Learning Objectives

Assessment Criteria

Assessment Guidance

Common Mistakes

Frequently Asked Questions

Beth yw prif heriau'r Gymraeg mewn cymdeithas heddiw?

Sut mae polisi Cymraeg 2050 yn ceisio cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg?

Beth yw'r gwahaniaeth rhwng siaradwr Cymraeg rhugl a siaradwr Cymraeg ail iaith?

Sut mae'r Cyfrifiad yn mesur nifer y siaradwyr Cymraeg?

Pam mae'r Gymraeg yn bwysig i hunaniaeth Cymru?

Sut mae addysg Gymraeg yn effeithio ar ddyfodol yr iaith?

Before You Start

Key Terminology

Ready to learn?

Related Topics in WJEC-CBAC vocational ESOL & Literacy

Entry Level English 1

Entry Level English 2

Entry Level English 3

Cyfathrebu bob dydd